نسخه شماره 1888 - 1387/06/17 -

 روانشناسي اجتماعي خرافات  

خرافات و علوم اجتماعي

خرافات با قوانين يا روش هاي اثبات شدني علم تعريف نمي شود. اما دانشمندان علوم اجتماعي گاهي اوقات به بررسي و مطالعه خرافات مي پردازند. روانشناسي رفتاردرماني «اسکينر» دسته اي از کبوتران گرسنه را در قفسي گذاشت که به يک سيستم اتوماتيک که غذا را به کبوتران تحويل مي دهد وصل بود (با فاصله هاي منظمي بدون هيچ اشاره اي به رفتار پرنده) او کشف کرد اعمال تصادفي که کبوتران انجام مي دهند زماني که غذا تحويل داده مي شود با تحويل غذا متحد و مربوط است و آن ها ادامه مي دهند تا اين که يک اعمال يکساني را انجام دهند. يک پرنده تعيين مي شود که دور قفسي خلا ف جهت عقربه هاي ساعت بچرخد.
دو يا سه دور ميان نيروي امدادي مي چرخد. پرنده اي ديگر ضربه مکرر سرش به گوشه بالايي قفسي است. پرنده سوم يک حرکت غلتيدن (پرت شدگي) انجام مي دهد. گويي که سرش را زير يک مانع (ميله) نامرئي قرار مي دهد و آن را مکررا بلند مي کند. دو پرنده يک حرکت پاندولي با سر و بدنشان انجام مي دادند که سر به طرف جلو ميآمد و از سمت راست به چپ با حرکت تندي تاب مي خورند و با حرکت نسبتا کندي برمي گشتند (خرافه کبوتر و اسکينر و ژورنال روانشناسي آزمايشي  38 و1947(1))
اسکينر بيان کرد که کبوتران بر اين باورند که حرکتشان توسط سيستم اتوماتيک تاثيرگذاشته مي شوند و اين آزمايش هچنين بر رفتار انسان تاثير مي گذارد.
آزمايش ممکن است اثبات نوعي خرافه را بيان کند. پرنده گونه اي رفتار مي کند که گويي يک رابطه علي بين رفتارش و حضور غذاوجود داشت. گرچه چنين رابطه اي وجود ندارد.  مشابه هاي زيادي در رفتار انسان وجود دارد. آئين تغيير سرنوشت شخصي با ورق نمونه هاي خوبي هستند. تعدادي از ارتباطات اتفاقي بين يک آيين و نتايج مطلوب آن براي ايجاد و حفظ رفتار با وجود نمونه هاي نامستحکم زيادي کفايت مي کند.
dowler the که يک توپ را به پايين کوچه رها کرده است. اما به رفتار خود ادامه مي دهد گويي که او با پيچيدن و چرخيدن بازوو شانه اش دارد کنترل مي کند. نمونه ديگري است.  البته اين گونه رفتارها هيچ اثر واقعي بر سرنوشت شخصي يا روي توپي که پايين کوچه است ندارد. درست مانند نمونه حال که غذا ظاهر مي شود. اگر کبوتر هيچ کاري انجام ندهد يا اگر بخواهيم دقيق تر شويم، چيز ديگري انجام دهد.
روان شناسان رفتار درماني امروزي راجع به توضيح خرافه اسکينر براي رفتارهايي که او گزارش کرده به بحث پرداخته اند.
تحقيق بعدي (براي مثال توسط استون و سميل هگ در سال 1971) موفق به تکرار و انعکاس نتايجش شد. ادواردو - جي - فرناندو معاون روان شناسي دانشگاه هند به جستجو و تعقيب بيانات استون و سميل هگ براي فرضيه هاي اسکينر پرداخت و همچنين به بررسي اختلا ف زياد خرافات با تغييرات عملي رفتار در کبوتران پرداخت. در مقاله اي در سال 2004 با عنوان خرافه دوباره پديدار شد.
revisiteb-Re يک مثالي از نيچه که مکانيزم فهرست واقعي ايجاد شده توسط رفتار کبوتران او اثبات کرد که اسکينر به عنوان رفتار خرافاتي ديده است  فقط براي رفتارهاي تجسمي طبيعي گونه هايي که او در آزمايشش بکار برده به حساب ميآيد.

خلا صه کلا م

اگر رفتارهايي از مردم و جامعه سرزده مي شود که رفتار مناسبي تلقي نمي گردد بايد به اصلا ح باورهاي مردم پرداخت و طبعا اين اصلا ح موقعي صورت مي گيرد که در پي شناخت ريشه ايجاد باور برآييم.
وقتي ريشه ايجاد باور از پندارها، خرافه ها و برداشت هاي غلط پيرايش گرديده اند، باورها در طي زمان تغيير کرده و مسير صحيح خود را مي يابند.
در نتيجه اين باورهاي صحيح رفتارها و کارکردهاي اجتماعي صحيح و سالمي را به وجود خواهند آورد.
منابع در روزنامه موجود است.


نسخه چاپي ارسال به دوستان